P.A.S. bekend
Informatie voor ouders die worstelen met het vergif van ouderverstoting syndroom

Geschiedenis

(Best veel informatie: U hoeft het niet te lezen allemaal maar het is misschien interessant...)

In de jaren '70 werd het fenomeen "Ouderverstoting Syndroom" al geïdentificeerd, maar het zou nog eens twee decennia kosten voordat dit verschijnsel een naam zou krijgen: "Parental Alienation Syndrome". Dit Syndroom en de gevolgen daarvan vormen en groeiende zorg. Ruim 25 000 kinderen zijn onder toezicht gesteld door Jeugdbescherming Nederland. (CBS, 2018) Dit is een enorm percentage van de totale bevolking. Nederland steekt kop en schouders boven andere landen uit wat betreft de hoeveelheid aan kinderen die onder toezicht gesteld worden door de staat. Het aantal kinderen die onder de voogdij van Jeugdbescherming vallen stijgt sinds 2015: van 9,7 duizend in 2015 naar 10,8 duizend in 2018. Kinderen uit gescheiden gezinnen lopen een groter risico om onder toezicht gesteld te worden als gevolg van een vechtscheiding van hun ouders. Er is geschat dat ongeveer 1 op de 5 scheidingen betreft een zogenaamde 'vechtscheiding'. Deze conclusie is getrokken uit een onderzoek door de TNS-NIPO in 2015. Vergeleken met statistieken gepubliceerd door de Kinderombudsman in 2013, laat dit een duidelijke toename van vechtscheidingen zien van 10 tot 20%.

Geschat is dat er tussen 15 000 en 20 000 kinderen lijden aan de gevolgen van ouderverstoting. Eén, of soms beide ouders kunnen zich vijandelijk tegen elkaar opstellen. Zelfs familieleden kunnen soms meedoen met het zwart maken van de 'ex' in het bijzijn van de kinderen.

Exacte cijfers zijn moeilijk te bewijzen, maar één ding kan zonder twijfel worden geconcludeerd: openlijke vijandelijkheid binnen het gezin neemt toe. Scheidingen gaan vaak gepaard met openlijke ruzie, wrok en haat. Daarnaast heeft onze individualistische samenleving een ongeziene tekortkoming: kinderen opvoeden is niet een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid meer. Elk gezin is een eiland op zich; niemand bemoeit zich met het wel en wee van een ander als gevolg van onze huidige 'lifestyle'. Als één of beide ouders psychisch of lichamelijk belast worden waardoor ze er tijdelijk niet kunnen zijn voor hun kinderen, is er geen hulp te verwachten van de gemeenschap vanwege cultuur-bepaalde afstand. Het resultaat is een fragiele eenheid, waar een kind van afhankelijk is voor zijn of haar opvoeding. Kinderen worden in een geval van een 'vechtscheiding' onmiddellijk gedompeld in een atmosfeer van ruzie en vijandelijkheid, zonder alternatieven.

In maart 2014 werd een debat gehouden in de Tweede Kamer over de zorgwekkende problematiek rondom vechtscheidingen en de ernstige gevolgen voor de kinderen. De katalysator voor dit debat was o.a. het schokkende verhaal, breed uitgemeten in de media, over de moord van twee kinderen door hun eigen vader. Hij heeft zijn eigen zonen omgebracht nadat hij te horen had gekregen dat hij ze niet meer mocht zien. Kort daarna pleegde hij zelfmoord. Zijn acties waren geboren uit wanhoop; zijn ex-vrouw had hem in 2013 aangegeven bij Jeugdbescherming en wilde dat hij geen contact meer zou hebben met zijn kinderen. Zijn verhaal is niet uitzonderlijk; helaas waren er in hetzelfde jaar nog 4 andere kinderen omgebracht onder vergelijkbare omstandigheden. Het is duidelijk dat kinderen om het leven brengen nooit een antwoord is op deze problemen. Het gevoel van uitzichtloosheid was de oorzaak van hun wanhoopsdaad. Hoewel vaders vaker het slachtoffer zijn van Ouderverstoting, moeders kunnen hier ook aan lijden. In een interview gepubliceerd in het AD 31 maart 2014 vertelt een moeder dat zij al een jaar lang geen contact meer heeft met haar dochters, omdat haar ex-man dit blokkeert. Zij voelt zich machteloos. Zij zegt: "Bureau Jeugdzorg mist de kennis over Ouderverstoting, en de autoriteit om de impasse in een vechtscheiding te doorbreken."

Dit was niet de eerste keer dat de Nederlandse overheid met deze groeiende sociale zorg worstelen. De Kinderombudsman heeft in 2013 opdracht gekregen om een rapport te maken over de problematiek rondom vechtscheidingen en de gevolgen voor kinderen. Er zijn een aantal belangrijke conclusies getrokken in dit rapport. Samengevat worden Rechters, Jeugdhulpverleners en de overheid opgeroepen tot betere samenwerking en kritische evaluatie van de meerwaarde van pleegzorg of ondertoezichtstelling in zulke gevallen. Daarnaast moet er veel meer geïnvesteerd worden in preventie en voorlichting.

Als gevolg van het Tweede Kamer debat in 2014, zijn er verschillende verbeteringen bedacht in de aanpak van vechtscheidingen. Verplichte mediation voor probleem scheidingen en meer geld voor een landelijke campagne om de gevaren van Ouderverstoting bekend te maken, zijn hier twee voorbeelden van. Meer aandacht en bekendheid van dit probleem is langzaam aan het ontstaan bij verschillende Jeugdhulpverlening organisaties. Er zijn baanbrekende programma's gestart bij o.a. Jeugdhulpverlening organisatie Horizon. Dit programma brengt ex-partners verwikkeld in een vechtscheiding samen op neutraal terrein met de assistentie van een mentor. Daarna worden met elkaar concrete afspraken gemaakt m.b.t. het opvoeden van hun kind en bezoekregelingen. De afspraken worden geëvalueerd, waardoor het makkelijker is om de afspraken die gemaakt zijn met elkaar te houden. Ruziënde ouders verwikkeld in een vechtscheiding kunnen hiertoe verplicht worden door een rechter. De Raad van de Kinderbescherming zal soms hulpverlenende organisaties adviseren om vechtende ouders ondersteuning te geven met (verplichte) mediation. Hierdoor kunnen zij samen de taak van de opvoeding weer op zich nemen. Hoe ernstig rechters de mishandeling van Ouderverstoting vinden, wordt goed toegelicht door een uitspraak van een rechter in juni 2012 (zie http://jure.nl/BW8796). In deze zaak heeft de rechter besloten om de kinderen uit huis te plaatsen. De moeder was hoofdverzorger van deze kinderen, maar bleef ondanks herhaaldelijke interventie de kinderen tegen hun vader opstoken. De rechter vond in dit geval dat de lange termijn schade die voortvloeit uit deze vorm van kindermishandeling veel zwaarder weegt dan het trauma opgelopen door permanente opname in een pleeggezin.

Hoewel de bovengenoemde initiatieven hoopvol zijn, is er nog een lange weg te gaan. Publieke aandacht en bekendheid van deze bedreiging moet aangewakkerd worden. Inzicht en bekendheid met Ouderverstoting is soms schrikbarend laag. Bij sommige Jeugdhulporganisaties zal er zelfs Ouderverstoting in stand gehouden worden door hun tekort aan inzicht en bekwaamheid in het behandelen van deze problematiek. Jeugdzorgorganisaties zullen soms hun oorspronkelijke (overhaast) beslissingen om kinderen uit huis te halen bij "onbekwame" ouders niet opnieuw willen evalueren vanwege vrees voor aansprakelijkheid. Dr. Childress (Amerikaanse ontwikkelingstherapeut, specialist in het gebied van Ouderverstoting) zegt: "Het is belachelijk dat de slachtoffer-ouder in het geval van Ouderverstoting de hulpverlenende organisaties zelf op de hoogte moet brengen m.b.t de aanwezigheid en de gevolgen hiervan. Helaas is dit tegenwoordig vaak het geval; de patiënt moet de hulpverlening hierin onderwijzen". Hopelijk zullen hulpverlenende organisaties in de toekomst zich hier steeds bewuster van worden en samen willen werken met de ouders. Elke melding afkomstig van een gescheiden ouder, dient herkend te worden als een rode vlag om meer onderzoek te doen en vragen stellen aan beide partijen, voordat er overhaast en extreem schadelijke besluiten worden genomen.

Contact: info@vechtscheidenkidslijden.nl